İlk Bahçeler-2

1 Haziran 2017
İlk Bahçeler-2
 

İlk Bahçeler-2

Tarihte Bahçe Stilleri

 ORTAÇAĞDA  AVRUPA  BAHÇELERİ

 

Ortaçağ Avrupasında Roman Sanatı ve Gotik Sanatı olmak üzere iki akım gözlenmiştir.

Roman Sanatı: Yapılarında ağırlık dini mimari yapılardadır. Manastır ve derebeyi  şatolarının çevresinde roman mimarisine sık rastlanır. Matematiksel bir düzen vardır ve yapının merkezinde bir kare bulunmaktadır. Bütün yapı öğeleri de bu bölümden dağılmaktadır.

Gotik Mimarisi: Yapılar hem iç hem dış mekanda birbirlerine yedirilmiş ve bütün olarak ortaya konmuştur. Dikey hatların kullanımı ağırlık kazanmıştır.

Ortaçağda devlet otoritesi  kaybolmuş ve korunma problemi ortaya çıkmıştır. Bunun sonucunda kentler kalın duvarlar içine sıkışmış ve çeşitli yönetim şekilleri uygulanmıştır. (Şato Beylikleri, Kent Devletleri ve Derebeylikler gibi)

Binalar arasında kalan ufak boşluklarda  beslenme amaçlı sebzelikler  ve meyvelikler oluşturulmuş. Bazı otsu bitkiler de ilaç yapımında kullanmak amacıyla yetiştirilmiştir. Ortaçağ bahçelerinde manastır bahçeleri önemli bir yere sahipti. Bu manastırlarda iç avlu (cloister) mutlaka bulunurdu. Roma bahçelerindeki atriumlarla aynı özelliktedir. Balık yetiştirme amaçlı havuzlar, geometrik şekilli meyvelikler, sebzelikler ve tıbbi bitkiler için alanlar bulunmaktaydı.

 

RÖNESANS BAHÇELERİ

 

Rönesans bahçelerinde villalar çevreye hakim bir yere oturtulmuştur. Bahçeler, bahçenin her noktasından algılanabilecek yere oturtulmuştur. Bunun amacı; Bahçeyi seyredenler bahçedeki güneşi, manzarayı ve havayı bütün güzellikleriyle algılayabilsin. Bahçelerde  localar, kameriyerler (gölgelikler) ve su oyunları yer almıştır. Bu dönemde Topiary sanatının örnekleri karşımıza oldukça sık çıkmaktadır. Bu sanatı kullanarak villa sahibinin ismini şimşirleri budayarak bahçenin güzel görünen bir yerine yazmışlardır. Bahçelerin etrafının yüksek duvarlarla çevreleyerek güvenliğe önem verdiklerini göstermişlerdir.

Rönesans Bahçeleri  gelişme ve özelliklerine göre 3 döneme ayrılır:

1.Floransa Villaları Dönemi (1450- 1503): Villalar manzaraya hakim noktaya koyulmuştur.  Sadelik göze çarpmakta ancak detaylar oldukça fazladır. Dönemin en ünlü mimari Alberti’dir. Bahçeler iki kademeli teraslardan oluşmaktaydı.

2.Roma Villaları Dönemi (1505 – 1573): Villa bahçelerinde büyüklük ve gösteriş ön plandadır. Bahçelerde su, geniş çaplı gösterilere olanak sağlayacak şekilde kanallar ve havuzlarda kullanılmıştır.

3.Düşüş Dönemi ( 1573 – 1775): Bahçeler aşırı büyüktür. Bu dönemde gösteriş ve lüks ön plana çıkmıştır. Villa ve bahçesi arasındaki ilişkiler azalmaya başlamış, kopukluklar meydana gelmiştir.

 

 

 

 

UZAKDOĞU BAHÇELERİ

Uzak doğu bahçeleri;  Çin, Japon ve Hint-Moğol bahçeleri olmak üzere 3 tanedir.

 

ÇİN BAHÇELERİ

 

Çin bahçelerinde kayalar, sular bitkiler oldukça sık kullanılmıştır. Teraslar oluşturarak erozyonu önlemeye çalışmışlar ve buralarda meyve, tahıl ve tıbbi bitki olarak kullanılmaya başlanan Kasımpatı bitkisini yetiştirmişlerdir. Bahçeleri çok büyük olmasına rağmen gizliliği ön planda tutmuşlardır.  Çin bahçelerine dair ilk bilgiler Çin’li devlet adamı  Hsi-Ma-Kuang’ın kendi bahçesi ile ilgili yazdığı eserinden elde  edilmiştir.

Çin bahçelerinde PAGODA adı verilen yapılar karşımıza çıkmaktadır. Pagodaların ilginç ve renkli çatıları, taş ve çakıllardan oluşan terasları ile zarif pavyonları bulunmaktaydı. Pagodalar genellikle dört ya da daha fazla kenarlı bir temel üzerine oturtulur ve daralarak yükselirdi. Yeryüzünün merkezini gökyüzüne bağladığını simgeleyen uzun sütunlar bulunur  ve bu sütunlar kulelerin ortasında yer alırdı.

 

 

 

JAPON BAHÇELERİ

 

Japon bahçe sanatı, Budist keşişler ve misyonerler tarafından Çin’den taşınarak ortaya çıkmıştır. İlk ciddi gelişmesini  Heian Krallığı döneminde gösterse de günümüze taşınmış bir Heian bahçesi bulunmamaktadır.  Su, köprüler, taş kandiller, pagodalar, çardaklar, kuşatma elemanları, kaldırım taşları japon bahçelerinin öğelerini oluşturmaktadır. Bitkilendirmede tek renklilik hakimdir ve herdem yeşil bitkiler tercih edilmiştir. Bahçelerde erik, kiraz gibi meyve ağaçları çiçekleriyle dikkat çekmektedir.

Japon bahçelerine  Gümüş Ev (Pavyon) denilen Ryöan-ji Tapınak bahçeleri örnek verilebilir. Bu bahçeler sadece kum ve taş kullanılarak yapılmıştır. Kumlar tırmıklanarak deniz dalgası etkisi yaratılmıştır. Kum zemin üzerine 15 küçük kaya, küçük gruplar yapılarak avluya dağıtılmıştır.