İlk Bahçeler

30 Mayıs 2017
İlk Bahçeler
 

İlk Bahçeler

Dünden Bugüne Bahçe Sanatı

                    

 

MEZOPOTAMYA  BAHÇE  SANATI

 

İnsanların yerleşik yaşam kurduğu ilk yer Mezopotamya’dır. M.Ö 604-562 yılları arasında da Babil’in Asma Bahçeleri yapılmış ve bu bahçe dünyanın 7 harikasından biridir. Bu bahçeler birbirinden 2.5 m farklı yüksekliklerde yapılmış teraslardan oluşur. Bahçeleri  revaklı ve kemerli duvarlar üzerinde yükselen teraslardan oluşur. Terasların üzeri taş balkonlarla kaplıdır.

Kemer ve sütunlardan aşağıya doğru sarkan sarılıcı bitkiler kullanılmıştır. Bu bahçelerde su iletim sistemi ile toplanan sular, yüksek duvarlar üzerinden terasların yukarısındaki sarnıca boşaltılmakta ve su buradan dereler ve çağlayanlar halinde bütün bahçeyi sulamaktadır.

 

ESKİ MISIR  BAHÇE SANATI

 

Mısır bahçeleri  formal ve simetrik bir düzene sahiptirler. Bahçenin planı genel olarak dört köşelidir, etrafı yüksek duvarlarla kaplıdır. Bahçelerin ortasında ve bazen iki ucunda formal şekilli (T veya dikdörtgen) bir havuz bulunur. Bu büyük havuzların sulama gibi fonksiyonel  yönleri yanında banyo, kayık gezintisi, balık ve ördek yetiştirmek gibi rekreasyonel görevleri de bulunmaktadır.

Bahçedeki bitkilendirme de formal bir düzen içindedir. Ağaçlar düzgün aralıklarla dikilmiş ve bahçeyi  çevrelemiştir. İki tarafı ağaçlarla çevrili yollar ortak özelliktir. Cenaze törenlerinin önemli bir kısmı da bu bahçelerde gerçekleşmekteydi.

 

 

ESKİ YUNAN BAHÇE SANATI

 

Eski Yunan, Eski Mısır bahçe sanatının izlerini taşımaktadır. Antakya’da bu tarz bahçelerin izlerine sıklıkla rastlanmaktadır. Yamaçlarında yazlık evler, kaplıcalar ve  meşhur Daphne Parkı (bugünkü adıyla Harbiye) bulunmaktadır. Bahçelerin bir eğitim yeri olarak kullanılmaya başlanması bu döneme rastlamaktadır. Bu bahçelerde Yunan filozofları ve öğrenciler tartışmalar yapardı. Ayrıca Yunan bahçe sanatında Agora adı verilen kent meydanları önemli bir yere sahip olup, halk bu alanlarda toplanırdı. Heykel çevresindeki düzenlemeler oldukça önemliydi. Bu sebeple Yunanlar bahçelerinde heykel ve bitkilendirme sanatına çokça yer vermişlerdir.

 

 

               

ESKİ ROMA BAHÇE SANATI

 

Eski Roma bahçe sanatında yapıların büyüklüğüyle imparatorluğun gücü kanıtlanmaya çalışılmıştır. Yollar, hamamlar, tiyatrolar, stadlar, taş köprüler, su kemerleri inşa edilmiştir. Roma kentlerinin planı ızgara şeklindeydi ve bu sistemde yollar birbirini dik kesmektedir. Bahçeler avlulardan oluşmaktadır.  Bahçe içlerinde mermer veya demirden yapılan vazolar, bronz ve mermer heykeller, pergolalar, simetrik düzende yerleştirilmiş mermer su çanakları bulunmaktadır.

Bahçe içinde üzüm bağları, süs bitkileri, meyve ve sebzelikler bulunmaktadır. Topiary adı verilen bitkiyi budayarak şekil verme sanatını  Roma’lılar uygulamıştır. Böylelikle formal yapıdaki bahçelerini daha da güçlendirmişlerdir.

 

ESKİ İRAN (PERSLERDE) BAHÇE SANATI

 

Eski İran bahçe sanatında, İranlılar av parkları ve doğa rezervlerine hayran kaldıkları için bahçelerinde de bunu aynen kopyalamışlardır. Ağaçlar ile mezarlık çevrelerini ve yol gölgelemelerini geliştirerek bunu  gelenek haline getirmişlerdir.  Saraylar giderek yükselen teraslardan oluşmakta ve çok sayıda basamakla birbirine bağlanmaktaydılar.  Sarayların çevreleri de heykel ve sütunlarla donatılmaktaydı. Persler bahçelerinde Çınar (Platanus sp), Hurma (Phoenix sp), Servi (Cupressus sp), Çam (Pinus sp), Nar (Punica sp), Söğüt (Salix sp), Akçaağaç (Acer sp) gibi bitkileri yetiştirmişlerdir.

Bahçelerinde gölge veren ağaçlar yetiştirmiş, derecik ve çeşmeler oluşturarak  cennet kavramını yaratmaya çalışmışlardır. Çiçeklerin seyrinden daha fazla yararlanmak için  bahçelerinde çiçeklere bolca yer vermişlerdir.  İranlılar farklı bitki türlerini bahçelerinde yetiştirmek için Çin’e kadar gitmişlerdir.